Wat zijn de gevolgen van de pest?

De gevolgen van de Zwarte Dood waren verstrekkend. Het dodental was enorm. Ook had het een enorme impact op de bevolkingssamenstelling van Europa. In sommige gebieden was meer dan de helft van de bevolking overleden aan de Pest. De overlevenden profiteerden vaak financieel, omdat de vraag naar arbeid plotseling veel hoger was dan het aanbod. Dit leidde tot hogere lonen en betere arbeidsvoorwaarden voor de overlevenden. Het verminderen van de bevolkingsdichtheid had bijvoorbeeld tot gevolg dat sommige landerijen onbebouwd bleven en dat de landbouwproductiviteit daalde. Dit leidde op zijn beurt tot hogere voedselprijzen en een toename van de honger in Europa.

De verwoestende pestepidemie die Europa gedurende de Middeleeuwen teisterde, had niet alleen enorme gevolgen voor de samenleving destijds, maar blijkbaar ook voor ons hedendaagse genoom. De epidemie werd veroorzaakt door de pestbacterie (Yersinia pestis) en zou in minder dan vijf jaar tijd 30 tot 60 procent van de Europeanen fataal worden. De eerste Europese pestepidemie vond plaats in het midden van de 14e eeuw en had een niet eerder geziene bevolkingssterfte tot gevolg. Zo schommelen de sterftecijfers tussen de 30 en 60 procent. Hoewel de impact van alle peststerfte in de Middeleeuwen erg moeilijk te bepalen is, is het wel bekend dat tussen 1300 en 1400 in sommige gebieden zo’n 80 procent van de bevolking het leven liet. De studie toont aan dat één enkele ziekteverwekker een enorme invloed kan uitoefenen op de evolutie van ons immuunsysteem. Precies dezelfde genetische variant die beschermend is tegen Yersinia pestis, wordt tegenwoordig in verband gebracht met een verhoogd risico op auto-immuunziekten, zoals de ziekte van Crohn en reumatoïde artritis. Al met al laten de onderzoekers zien hoe de Zwarte Dood tot op de dag van vandaag zijn stempel op ons immuunsysteem drukt – en ons zelfs vatbaarder maakt voor bepaalde ziektes.